الکترولیت قوی و الکترولیت ضعیف
از نظر تاریخی ، الکترولیت قوی الکترولیتی است که محلول آن رسانای خوبی برای جریان الکتریسیته باشد
الکترولیت قوی و الکترولیت ضعیف از نظر تاریخی ، الکترولیت قوی الکترولیتی است که محلول آن رسانای خوبی برای جریان الکتریسیته باشد ، بر عکس ، محلول یک الکترولیت ضعیف رسانای خوبی برای جریان الکتریسیته نیست.تعریف بالا از نظر تاریخی ارزشمند است ، اما با نارساییهای چندی همراه است . برای مثال ، در آن به نقش غلظت ، دما و تحرک یون ها توجه نشده است . رسانش الکتریکی یک محلول تابع غلظت یون ها ، اندازه یون ها ، مقاومت حلال ، دما و .... است . اکنون با این مقدمه می توان دو تعریف نسبتا جامع را برای الکترولیت قوی و الکترولیت ضعیف پیشنهاد کرد . این دو یکی بر اساس درجه ی تفکیک یونی است و دیگری بر پایه رسانش الکتریکی است .الکترولیت قوی و ضعیف از دید درجه ی تفکیک یونی :الکترولیت قوی الکترولیتی است که درجه ی تفکیک یونی آن در محلول به یک نزدیک باشد.در موقعی که می خواهیم دو الکترولیت را از نظر قوی یا ضعیف بودن با هم مقایسه نماییم ، باید ایم مقایسه را در غلطت و دمای یکسان صورت دهیم .بنا براین از نظر درجه تفکیک یونی می توان گفت در غلظت و دمای یکسان آن الکترولیتی قوی تر است که درجه ی تفکیک یونی آن بزرگتر باشد .از دید درجه تفکیک یونی ، همه ی ترکیبات یونی به عنوان الکترولیت قوی قلمداد می شوند . زیرا ، آن ها در محلول کلا در شکل یون های مثبت و منفی موجودند و به هیچ وجه در شکل مولکولی وجود ندارند در این جا به یک نکته که گاهی اوقات اشتباهاتی را در پی دارد ، اشاره می شود . این نکته همان قابلیت حل شدن الکترولیت ها است . نباید از کم حل شدن یا زیاد حل شدن الکترولیتی در آب به عنوان ملاکی برای قوی یا ضعیف بودن آن استفاده کرد ، بلکه باید الکترولیت ها را در دما و غلظت یکسان مقایسه نمود.برای نمونه باریم سولفات یک ترکیب یونی کم محلول در آب است . درجه ی تفکیک یونی آن یک است. حال اگر درجه ی تفکیک یونی به عنوان ملاکی برای تشخیص قوی یا ضعیف بودن به شمار آوریم باریم سولفات یک الکترولیت قوی است . از سوی دیگر چون قابلیت انحلال آن بسیار ناچیز است ، پس غلظت یون ها در مجلول آن بالا نیست و از این رو ، محلول سیر شده ی آن رسانایی الکتریکی بسیار اندکی دارد ، حتی در مقیاس معمولی می توان گفت که محلول آن رسانای جریان الکتریسیته نیست .الکترولیت قوی و ضعیف از دید رسانش الکتریکی :از دید رسانش الکتریکی ، اغلب گفته می شود الکترولیتی قوی تر است که محلول آن رسانای خوبی برای جریان الکتریسیته باشد . این بیان که بیشتر جنبه تاریخی دارد ، اگر شرایط یکسان بودن غلظت و دما همراه آن آورده نشود می تواند اشتباهات فاحشی را در پی داشته باشد . به عنوان نمونه هر گاه رساناییی ویژه محلول هیدروژن کلرید و هیدروژن فلورید در غلظت و دمای یکسان را باهم مقایسه کنیم می بینیم که رسانایی محلول هیدروژن کلرید به مراتب بیشتر است .در مورد مقایسه این دومحلول در غلظت و دمای یکسان ، از هر یک از دومعیار (درجه ی تفکیک یونی و راسنش الکتریکی )که استفاده شود ، نتیجه یکسانی به دست آمده و می توان گفت که محلول هیدروژن کلرید الکترولیت قوی تری است .اما وقتی محلول 001/0 مولار پتاسیم کلرید با محلول 001/0 مولار هیدروژن فلورید را مورد مقایسه قرار دهیم ، از نظر درجه تفکیک بونی محلول هیدروژن کلرید قوی تراست . اما اگر رسانایی ویژه الکتریکی را مبنا بگیریم در آن صورت محلول هیدروژن فلورید الکترولیت قوی تری است .دلیل آن این است که هر چند تعداد یون های مثبت و منفی در محلول داده شده هیدروژن فلوریدکمتر است ، اما رسانایی ویژه الکتریکی آن به علت حضور یون های پر تحرک هیدروژن بیشتر است .(در واقع رسانایی الکتریکی یون های هیدروژن در غلظت و دمای یکسان بیش از پنج برابر رسانایی الکتریکی یون های پتاسیم است.نتیجه : با در نظر گرفتن مثال های بالا معلوم می شود که در موقع گفتن این که الکترولیتی از الکترولیت دیگر قوی تر است ، نخست باید مشخص کنیم این مقایسه با استفاده از کدام معیار (معیار درحه ی تفکیک یونی یا رسانش الکتریکی ) صورت گرفته است .دوم باید مراقب باشیم که مقایسه در غلظت و دمای یکسان انجام شده باشد .برگرفته از رشد آموزش شیمی شماره های 33 و 34 سال 1371 نقدی بر نظریه آرنیوس : دکتر آقایی
الکترولیت قوی و الکترولیت ضعیف از نظر تاریخی ، الکترولیت قوی الکترولیتی است که محلول آن رسانای خوبی برای جریان الکتریسیته باشد ، بر عکس ، محلول یک الکترولیت ضعیف رسانای خوبی برای جریان الکتریسیته نیست.تعریف بالا از نظر تاریخی ارزشمند است ، اما با نارساییهای چندی همراه است . برای مثال ، در آن به نقش غلظت ، دما و تحرک یون ها توجه نشده است . رسانش الکتریکی یک محلول تابع غلظت یون ها ، اندازه یون ها ، مقاومت حلال ، دما و .... است . اکنون با این مقدمه می توان دو تعریف نسبتا جامع را برای الکترولیت قوی و الکترولیت ضعیف پیشنهاد کرد . این دو یکی بر اساس درجه ی تفکیک یونی است و دیگری بر پایه رسانش الکتریکی است .الکترولیت قوی و ضعیف از دید درجه ی تفکیک یونی :الکترولیت قوی الکترولیتی است که درجه ی تفکیک یونی آن در محلول به یک نزدیک باشد.در موقعی که می خواهیم دو الکترولیت را از نظر قوی یا ضعیف بودن با هم مقایسه نماییم ، باید ایم مقایسه را در غلطت و دمای یکسان صورت دهیم .بنا براین از نظر درجه تفکیک یونی می توان گفت در غلظت و دمای یکسان آن الکترولیتی قوی تر است که درجه ی تفکیک یونی آن بزرگتر باشد .از دید درجه تفکیک یونی ، همه ی ترکیبات یونی به عنوان الکترولیت قوی قلمداد می شوند . زیرا ، آن ها در محلول کلا در شکل یون های مثبت و منفی موجودند و به هیچ وجه در شکل مولکولی وجود ندارند در این جا به یک نکته که گاهی اوقات اشتباهاتی را در پی دارد ، اشاره می شود . این نکته همان قابلیت حل شدن الکترولیت ها است . نباید از کم حل شدن یا زیاد حل شدن الکترولیتی در آب به عنوان ملاکی برای قوی یا ضعیف بودن آن استفاده کرد ، بلکه باید الکترولیت ها را در دما و غلظت یکسان مقایسه نمود.برای نمونه باریم سولفات یک ترکیب یونی کم محلول در آب است . درجه ی تفکیک یونی آن یک است. حال اگر درجه ی تفکیک یونی به عنوان ملاکی برای تشخیص قوی یا ضعیف بودن به شمار آوریم باریم سولفات یک الکترولیت قوی است . از سوی دیگر چون قابلیت انحلال آن بسیار ناچیز است ، پس غلظت یون ها در مجلول آن بالا نیست و از این رو ، محلول سیر شده ی آن رسانایی الکتریکی بسیار اندکی دارد ، حتی در مقیاس معمولی می توان گفت که محلول آن رسانای جریان الکتریسیته نیست .الکترولیت قوی و ضعیف از دید رسانش الکتریکی :از دید رسانش الکتریکی ، اغلب گفته می شود الکترولیتی قوی تر است که محلول آن رسانای خوبی برای جریان الکتریسیته باشد . این بیان که بیشتر جنبه تاریخی دارد ، اگر شرایط یکسان بودن غلظت و دما همراه آن آورده نشود می تواند اشتباهات فاحشی را در پی داشته باشد . به عنوان نمونه هر گاه رساناییی ویژه محلول هیدروژن کلرید و هیدروژن فلورید در غلظت و دمای یکسان را باهم مقایسه کنیم می بینیم که رسانایی محلول هیدروژن کلرید به مراتب بیشتر است .در مورد مقایسه این دومحلول در غلظت و دمای یکسان ، از هر یک از دومعیار (درجه ی تفکیک یونی و راسنش الکتریکی )که استفاده شود ، نتیجه یکسانی به دست آمده و می توان گفت که محلول هیدروژن کلرید الکترولیت قوی تری است .اما وقتی محلول 001/0 مولار پتاسیم کلرید با محلول 001/0 مولار هیدروژن فلورید را مورد مقایسه قرار دهیم ، از نظر درجه تفکیک بونی محلول هیدروژن کلرید قوی تراست . اما اگر رسانایی ویژه الکتریکی را مبنا بگیریم در آن صورت محلول هیدروژن فلورید الکترولیت قوی تری است .دلیل آن این است که هر چند تعداد یون های مثبت و منفی در محلول داده شده هیدروژن فلوریدکمتر است ، اما رسانایی ویژه الکتریکی آن به علت حضور یون های پر تحرک هیدروژن بیشتر است .(در واقع رسانایی الکتریکی یون های هیدروژن در غلظت و دمای یکسان بیش از پنج برابر رسانایی الکتریکی یون های پتاسیم است.نتیجه : با در نظر گرفتن مثال های بالا معلوم می شود که در موقع گفتن این که الکترولیتی از الکترولیت دیگر قوی تر است ، نخست باید مشخص کنیم این مقایسه با استفاده از کدام معیار (معیار درحه ی تفکیک یونی یا رسانش الکتریکی ) صورت گرفته است .دوم باید مراقب باشیم که مقایسه در غلظت و دمای یکسان انجام شده باشد .برگرفته از رشد آموزش شیمی شماره های 33 و 34 سال 1371 نقدی بر نظریه آرنیوس : دکتر آقایی
+ نوشته شده در شنبه دهم مرداد ۱۳۸۸ ساعت 17:56 توسط احمد خالقي
|